Кечкен асырнынъ пластик ве пластик махсулатларыны ишлеп чыкъарув девамында о, инсан истисалына ве яшайышына буюк иссе ве сонъсуз къолайлыкълар кетирди. Айны вакъытта, чокъ микъдарда къалдыкъ пластиклер де этраф муитке буюк басым япа. Сирек алда гъайрыдан ишлев. Эджнебий матбуатнынъ хаберлерине коре, къалдыкъ махсулатларнынъ гъайрыдан ишленмеси эр вакъыт пластик махсулатларгъа берильген янъы омюр бермей. Аксине, инсанлар яваш-яваш пластик богъыла...
Пластикни гъайрыдан ишлетюв ишлевининъ сонъки нетиджеси чокъ адамлар тасавур эттиги киби саде дегиль. АКъШ ешиль ве тынчлыкъ тешкилятынынъ денъиз биологы Джон ХОСЕВАР гъайрыдан ишлев пластик махсулатларгъа янъы омюр бермеге пек ихтимал олмагъаныны айтты. Аслында, сонъунда, сонъунда, сонъунда тек 8,4% пластик къалдыкълар гъайрыдан ишлетильди.
Пластиклер чокъ, эр бирининъ хусусиетлери ве гъайрыдан ишлев къыймети чешиттир. Пластиклернинъ тек бир къач чешити гъайрыдан ишлетиле ве кене къулланыла. Башкъа махсулатларнынъ къыймети аз, оларны гъайрыдан ишлетмек исе икътисатлыдыр. Бу пластикнинъ чешитинен, махсулатнынъ озюнинъ колеми ве шекилинен, дюнья гъайрыдан ишлев базарынынъ вазиетинен багълы ола биле. Къайта ишлев къыймети алчакъ олгъан я да гъайрыдан ишлев къыймети олмагъан пластиклернинъ комюльмеси, этраф муитке кирмеси я да якъылмасы зияде ола. Хусусан, базы ашайт малларынынъ къапламалары, .
О, чокъ къатлы пластиктен япыла. Бу демек, пластик ве башкъа материаллар (фольга я да картон киби) бири-бирине япыштырылгъан. Меселя, бир чокъ белли сыджакъ ичимликлерни («Старбакс» къаве фильджаны киби) кягъыт индже пластик къатламынен къаплангъаны ичюн, гъайрыдан ишлетмек я да бозмакъ мумкюн дегиль. Пластик ве башкъа бир мадде япыштырылып, чокъ къатлы пластик пейда олгъан сонъ, оны гъайрыдан ишлетмек деерлик мумкюн дегиль.
Шуны къайд этмек керек ки, пластик махсулатларнынъ эписи бир тюрлю дегиль. Пластикнинъ тюбюндеки учькошели гъайрыдан ишлев ишаретиндеки ракъам пластикнинъ гъайрыдан ишлев дереджесини косьтере. Чёплюкни гъайрыдан ишлетюв темизлев станциясында пластик къалдыкълар бельгиленген бу ракъамларгъа (эписи олып 7 ракъамлы сыныф) эсасланып тасниф этиле. Ракъамлы сыныфлары юксек олгъан пластик махсулатларнынъ гъайрыдан ишлев ишлемеси не къадар муреккеп олса, бунен багълы статистика, ракъамлы джедвельге алынмасы юксек олгъан пластик къалдыкълары бизни не къадар муреккеп мешгъуль эте. Пластиклернинъ эр куньки къулланувынынъ 69%, оларны ишлемек 1 ве 2 санлы пластик махсулатларны ишлемекнинъ фияты- ндан зияде ве зияде энергия сарф эте. Сонъки бир къач йыл ичинде АКъШ-таки бир чокъ чёплюкни гъайрыдан ишлетюв муэссиселери Асия мемлекетлерине пластик къарышыкъ чёплюклерни сата эдилер, амма эки йыл эвельси Асиядаки бу мемлекетлер тыш пластик къалдыкъларыны кетирмекни ясакъ эттилер.
Пластикни гъайрыдан ишлетмекнинъ манасы бармы? я да 2-нджи санлы пластик шише ичюн джевап «эбет», амма бу пластик материалларны гъайрыдан ишлетмекнинъ къыйынлыгъы ичюн пек аджыныкълы нетиджедир.
Язы вакъты: окт-21-2022